على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1473

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دخيل ( daxil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - داخل . و دخالت كننده . و پناهنده و ملتجى . و مصاحب و دوست همدم و مشفق و خيرخواه و معتمد . و دخيل بستن : پناهنده شدن . و ملتجى شدن . و رشتهء خام سفيد بضريح مشاهد متبركه كه دليل بر التجا و پناهنده شدن است بستن . و دخيل بودن : دخالت داشتن و داخل در كار بودن . و التجا آوردن و ملتجى شدن . و دخيل شدن : دخالت كردن و داخل شدن . و معتقد شدن . و ملتجى گشتن . و دخيل كردن : داخل كردن و دخالت دادن . دخيلاء ( daxil ' ) و ( doxayl ' ) ا . ع . يك نوع بازى مر تازيان را . دخيلاء ( doxayl ' ) ا . ع . دخيلاء الرجل : نيت مرد و دل او و نهانى وى . دخيلة ( daxilat ) ا . ع . دخيلة الرجل : نيت مرد و نهانى وى و دل او . دخيل كار ( daxil - k r ) ص . پ . متصرف . و آنكه در كارها مداخله مىكند و حق مداخله دارد . دخيل كارى ( daxil - k ri ) ا . پ . تصرف دخيلى ( daxiliyy ) ا . ع . آهوى خانه پرورده . دخيلى ( doxayl ) ا . ع . دخيلى الرجل : نيت مرد و دل او و نهانى وى . دخيلياة ( doxayliy t ) ا . ع . يك نوع بازى مر تازيان را . دد ( dad ) ا . پ . جانور درنده و حيوان سبع چون شير و پلنگ و گرگ و جز آن . ج : ددان . و بيابان پر از شكار . دد ( dad ) ا . ع . بازى و لهو و لعب - . الحديث : ما انا من دد و لا الدد منى . دد ( dadd ) ا . ع . پاره‌اى از زمان . يق : مضى دد من الدهر . دد ( dadd ) و ددا ( dadan ) ا . ع . بازى و لعب و هر چيز كه متعلق بلهو و لعب باشد . ددا ( dad ) ا . پ . بازى . ددان ( dad n ) پ . ج . دد . ددان ( dad n ) ا . ع . مرد بىفايده . و شمشير كند . و شمشير بران - از اضداد است . ددد ( dadad ) ا و ص . ع . بازى و لهو و لعب . ددد ( daded ) ص . ع . بازى دوست و بازيگوش . ددن ( dadan ) ا . ع . بازى و لهو و لعب . ددناك ( dad - n k ) ص . پ . جاى پر از جانوران وحشى . ددنبور ( dadanbur ) ا . پ . بادر نجبويه . دده ( dade ) ا . پ . دد و هر جانور درنده و سبع . دده ( dade ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - جد و پدر بزرگ . و كنيزى كه كودك را بزرگ مىنمايد و تربيت مىكند . در ( dar ) پ . كلمهء ارتباط بمعنى درون و ميان و در ميان و فى و ما بين . و بر و بالا و على وفرا و فوق . و از و من . و براى و به و بهر و از براى . و نزد و عند و نزديك و سوى . و تا و به قدر . و پيش و روبروى . و خلاف و ضد . و با و مع . و زير و تحت . و بدرازى و طولا . و پس و بعد . و اين قدر . و بيرون و خارج . و در آنجا : درون آنجا و تا آنجا . و درآمدن : درون آمدن و داخل شدن . و بيرون آمدن . و درآمدن از خواب : بيرون شدن از حالت خواب و بيدار شدن . و در آن روز : آن روز . و در اين ميان : ما بين اين و اثناى اين . و در ترقى : بافزونى و بزيادتى و به بالا . و در خط رفتن و يا در خط شدن : غمگين و افسرده شدن و از غصه تغيير كردن . و در دست : ميان دست و درون دست . و در دويم : در جاى دويم . و چهار در چهار : يعنى چهار مربع . و هفت در هفت يعنى هفت مربع . در ( dar ) ا . پ . باز شد گاهى كه در ديوار و جرز قرار مىدهند جهة عبور و مرور و باب . و دروازه . و معبر و مدخل . و باب و فصل از هر كتاب . و كتاب زند . و مطب و معنى . و راه و طريقه و روش و رسم . و نوع و جنس و قسم . و نوبت و كرت . و پايه و مرتبه و درجه . و يك نوع مرغ صحرائى . و پشه . و تمش و توت سه گل . و درهء كوه و وادى و دامنهء كوه . و قلهء كوه . و در آسمان : كهكشان و مجره . و در بدر يعنى از درى بدرى و آواره و بىخانمان . و در بسته كردن : در بستن . در ( dar ) ص . پ . درنده و پاره كننده و هميشه بطور تركيب در آخر اسم درمىآيد مانند صفدر و پرده در . در ( dor ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرواريد و لؤلؤ . و در خوشاب : مرواريد خوش آب و رنگ . و در شهوار : مرواريد اعلا و بزرگ مخصوص بپادشاه . و در ناسفته : مرواريد سوراخ نكرده و برشته نكشيده . و دوشيزهء بىعيب و بدون رسوائى . و در يتيم و يا در يك دانه : مرواريد كمياب و بىبها . و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و در يكتا : مرواريد كمياب و بىبها . و دردانه : فرزند سوگلى و فرزند عزيز از ساير فرزندان . در ( darr ) ا . ع . خون . و شير . و غنيمت . و بسيارى شير . و خوبى و نيكوئى . و منه ما يقال فى المدح : لله دره اى عمله و خيره . و كذا لله درك من رجل . و ما يقال فى الذم : لا در دره اى لا كثر خيره . در ( darr ) م . ع . درت الناقة بلبنها درا ( از باب نصر و ضرب ) : بسيار شير